Montevideo’da ev işçilerinin uluslararası buluşması: Hak mücadelesi, sendikal dayanışma ve ortak deneyimler

Yazan•

Ev işçilerinin uluslararası mücadelesi: İmece Uruguay’daki toplantılara katıldı.

Uruguay’ın başkenti Montevideo, 3-7 Kasım 2026 tarihlerinde dünyanın farklı bölgelerinden ev işçilerini, sendika temsilcilerini, hükümetleri ve işveren örgütlerini bir araya getiren uluslararası etkinliklere ev sahipliği yaptı. ILO’nun 189 Sayılı Ev İşçileri Sözleşmesi’nin 15. yılı ve Uruguay Ev İşçiliği Yasası’nın 20. yılı kapsamında düzenlenen konferans, sendikal toplantılar ve dayanışma buluşmalarına Türkiye’den ev işçilerini temsilen İmece Ev İşçileri Sendikası “Worker’s Group) tarafından seçilerek davet edildi. Etkinliklerde ev işçilerinin kazanımları, devam eden hak ihlalleri ve önümüzdeki dönemin mücadele öncelikleri ele alındı.

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından 2011 yılında kabul edilen 189 Sayılı Ev İşçileri Sözleşmesi/ILOC189 ev işçiliğinin bir çalışma biçimi olarak tanınması ve ev işçilerinin temel çalışma haklarının güvence altına alınması bakımından tarihsel bir dönüm noktası oldu. Ancak sözleşmenin kabulünden bu yana geçen 15 yılda kaydedilen ilerlemelere rağmen, ev işçilerinin önemli bir bölümü hâlâ kayıt dışı, güvencesiz ve temel çalışma haklarından yoksun koşullarda çalışıyor. ILO verilerine göre dünya genelindeki ev işçilerinin yaklaşık %81’i kayıt dışı istihdam ediliyor.

Montevideo’daki buluşmaların ortak gündemini de bu tablo oluşturdu; ev işçilerinin uluslararası sözleşmelerde ve ulusal mevzuatta tanınan haklarının gündelik çalışma yaşamında nasıl uygulanabilir hâle getirileceği.

ILO konferansı: Hakların tanınmasından uygulanmasına

3-5 Kasım tarihlerinde ILO, Uluslararası Sosyal Güvenlik Birliği (ISSA) ve İspanya Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı (AECID) işbirliğiyle düzenlenen uluslararası konferansta, hükümet, işveren ve işçi temsilcileri bir araya geldi. Konferansa Uluslararası Ev İşçileri Federasyonu (IDWF) üyesi sendikalar ve ev işçisi örgütleri de katıldı. Türkiye’den İmece Ev İşçileri Sendikası, ev işçilerinin çalışma koşullarına ve hak mücadelesine ilişkin deneyimleri uluslararası tartışmalara taşıyan örgütler arasında yer aldı.

Konferansın açılışına Uruguay Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Juan Castillo, ILO Latin Amerika ve Karayipler Bölge Direktörü Ana Virginia Moreira Gomes ve işçileri temsilen Amerika Kıtası Sendikalar Konfederasyonu’ndan (CSA) Marcelo Di Stefano katıldı.

IDWF Genel Sekreteri Adriana Paz, 189 Sayılı Sözleşme’nin 15 yıllık değerlendirmesine ilişkin oturumda ev işçilerinin perspektifini aktardı. Uruguay Ev İşçileri Sendikası (SUTD) Başkanı Laura Rivero ise ülkede ev işçileri için yürütülen toplu pazarlık deneyimini paylaştı.

Üç gün boyunca sosyal güvenlik, kayıtlı istihdama geçiş, bakım emeği, mesleki eğitim, çalışma koşulları, iş denetimi, sendikal özgürlük, toplu pazarlık, göçmen işçilerin hakları, şiddet ve taciz ile ayrımcılıkla mücadele konuları ele alındı.

Konferansın ilk iki günü katılımcılar beş tematik çalışma grubuna ayrılarak hakların uygulanmasının önündeki engelleri ve bu engellerin aşılmasına yönelik çözüm önerilerini tartıştı. Sosyal güvenlik sistemlerinin farklı istihdam biçimlerine uyarlanması, birden fazla işverenle çalışan ev işçilerinin sigortalılığı, kayıt ve prim ödeme süreçlerinin kolaylaştırılması ve iş denetimlerinin güçlendirilmesi öne çıkan başlıklar arasındaydı.

Mesleki eğitim ve yeterliliklerin tanınmasının işçiler açısından yeni fırsatlar yaratması, ancak yeni dışlanma mekanizmalarına dönüşmemesi gerektiği vurgulandı. Evlerin aynı zamanda birer iş yeri olduğu hatırlatılarak çalışma süreleri, ücretler, iş sağlığı ve güvenliği ile adalete erişim konularında etkili düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

Göçmen ev işçilerinin hakları da bütün çalışma gruplarının ortak gündemlerinden biri oldu. Çalışma haklarının göçmenlik statüsüne bağlı olmaması ve göçmen işçilerin örgütlenme hakkının güvence altına alınması gerektiği ifade edildi.

Arjantin Ev İşçileri Sendikası (UPACP) temsilcisi Gabriela Juárez’in, “Bizim sektörümüz kırılgan değil; bizler kırılgan hâle getirildik” sözleri, konferansın temel tartışmalarından birini özetledi.

İmece’nin Türkiye’den katılımı, ev işçilerinin sosyal güvenlik kapsamına alınması, işçi statüsünün tanınması, çalışma koşullarının düzenlenmesi ve mesleki standartların geliştirilmesi yönündeki taleplerinin uluslararası gündemle buluşması açısından da önem taşıdı. Türkiye’de ev işçilerinin farklı işverenlere bağlı, süreksiz veya gündelik çalışma biçimleriyle istihdam edilmesi, sosyal güvenlik ve çalışma haklarına erişimde karşılaşılan sorunlar bakımından konferansta tartışılan başlıklarla doğrudan ilişkili.

Konferansın sonunda çalışma gruplarında geliştirilen öneriler değerlendirilerek ev işçilerinin haklarının hayata geçirilmesine yönelik önümüzdeki 15 yılın yol haritası üzerinde duruldu.

IDWF toplantıları: Uluslararası sendikal dayanışma ve ortak mücadele

ILO konferansının ardından Uluslararası Ev İşçileri Federasyonu (IDWF) çatısı altında bir araya gelen ev işçisi örgütlerinin temsilcileri, uluslararası sendikal dayanışmayı güçlendirmeye ve önümüzdeki dönemin mücadele stratejilerini belirlemeye yönelik görüşmeler gerçekleştirdi. İmece Ev İşçileri Sendikası da Türkiye’den bu görüşmelere katılarak farklı ülkelerden sendikalarla deneyim paylaşımında bulundu.

Toplantılarda, ILOC189’un daha fazla ülkede onaylanması ve mevcut yasal düzenlemelerin etkin biçimde uygulanması için yürütülecek çalışmalar değerlendirildi. Ev işçilerinin sendikal örgütlenmesinin güçlendirilmesi, uluslararası dayanışma ağlarının geliştirilmesi, hükümetler ve diğer toplumsal aktörlerle kurulabilecek ittifaklar ve ev işçilerinin karar alma mekanizmalarına doğrudan katılımı üzerinde duruldu.

İmece açısından bu buluşmalar, Türkiye’de ev işçilerinin işçi statüsünün tanınması, eşit çalışma haklarına erişmesi ve sendikal örgütlenmesinin güçlendirilmesi için yürütülen çalışmaların diğer ülkelerdeki deneyimlerle birlikte değerlendirilmesine olanak sağladı. Özellikle ev işçilerinin mesleki standartlarının geliştirilmesi, sosyal güvenlik sistemlerinin farklı çalışma biçimlerini kapsaması ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin ev işçiliğine uyarlanması gibi konular, Türkiye’deki hak mücadelesiyle ortaklık taşıyan başlıklar arasında yer aldı.

Toplantılarda Latin Amerika’daki ev işçilerinin uluslararası örgütlenme tarihine de yer verildi. 1988 yılında kurulan Latin Amerika ve Karayipler Ev İşçileri Konfederasyonu’nun (CONLATRAHO) kuruluş süreci, sınırlı maddi imkânlara, iletişim güçlüklerine ve bazı ülkelerdeki baskıcı siyasal koşullara rağmen sürdürülen örgütlenme mücadeleleri üzerinden aktarıldı.

Bu mücadele deneyimini paylaşan Yenny, ev işçilerinin kendi imkânlarıyla ülkeler arasında seyahat ederek dayanışma ağları oluşturduklarını hatırlattı ve “IDWF, CONLATRAHO var olduğu için var” sözleriyle bugünkü uluslararası örgütlenmenin tarihsel temellerine dikkat çekti.

Brezilya Ev İşçileri Ulusal Federasyonu (FENATRAD) temsilcisi Cleide Pinto ise yeni kuşak ev işçilerine, “Kendi hikâyelerimizin baş aktörleri biz olmalıyız” mesajını verdi.

 

Uruguay Parlamentosu’nda Ev İşçiliği Yasası’nın 20. yılı

Montevideo’daki etkinliklerin bir diğer önemli ayağı, Uruguay Parlamentosunda (Palacio Legislativo) düzenlenen ve ülkenin Ev İşçiliği Yasası’nın 20. yılının kutlandığı buluşma oldu.

Uruguay, 2006 yılında kabul ettiği ev işçiliğine ilişkin yasal düzenlemeyle ev işçilerinin çalışma haklarının tanınması bakımından önemli bir adım attı. Ülke, daha sonra ILOC189’u onaylayan ilk devlet oldu.

Uruguay Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Juan Castillo’nun da katıldığı etkinlikte, yasal kazanımların arkasındaki uzun soluklu sendikal mücadele vurgulandı.

IDWF temsilcisi Toindepi Dhure konuşmasında, “Demokrasi, bir ev işçisinin kendi ücretinin belirlendiği masada söz sahibi olmasıdır” ifadelerini kullandı.

Etkinlikte, Uruguay’daki yasal düzenlemelerin yalnızca hükümetlerin girişimleriyle değil, ev işçilerinin yıllar boyunca sürdürdükleri örgütlü mücadele sonucunda hayata geçirildiği hatırlatıldı. Ev işçilerinin mutfaklarda, mahallelerde ve gündelik yaşamın farklı alanlarında başlattıkları örgütlenme çalışmalarının, çalışma haklarının yasal güvenceye kavuşmasında belirleyici olduğu vurgulandı.

Uruguay deneyimi, ev işçilerinin sendikal örgütlenmesi ve toplu pazarlık süreçlerine katılımının çalışma koşullarının iyileştirilmesindeki önemini gösteren bir örnek olarak değerlendirildi.

Türkiye’de ev işçilerinin çalışma yaşamını düzenleyen kapsamlı ve eşit haklara dayalı bir yasal çerçevenin oluşturulması ihtiyacı düşünüldüğünde, Uruguay’daki düzenlemeler ve sendikal mücadele deneyimi, İmece’nin yürüttüğü hak mücadelesi çalışmaları açısından da önemli bir karşılaştırma olanağı sundu.

SUTD buluşması: 20 yıllık mücadelenin deneyimleri

Etkinliklerin son bölümünde Uruguay Ev İşçileri Sendikası (SUTD), 6-7 Kasım tarihlerinde farklı ülkelerden gelen ev işçileri ve sendika temsilcilerini ağırladı. İMECE Ev İşçileri Sendikası’nın da katıldığı buluşmada, Uruguay’daki ev işçiliği mevzuatının 20 yıllık geçmişi, sendikal kazanımlar ve hâlâ devam eden sorunlar ele alındı.

Uluslararası dayanışma ve deneyim paylaşımının öne çıktığı toplantılarda, yasal hakların kazanılmasında sendikal örgütlenmenin rolü ve bu hakların geliştirilmesi için yapılması gerekenler tartışıldı.

IDWF temsilcisi Toindepi Dhure, Uruguaylı ev işçilerinin haklarının kendilerine verilmesini beklemek yerine örgütlenerek bu hakları talep ettiklerini belirterek ülkenin uluslararası ev işçileri hareketi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Uruguay İşçi Sendikaları Konfederasyonu (PIT-CNT) Başkanı Marcelo Abdala ise sendikal mücadelenin binlerce işçinin yaşam koşullarını değiştirdiğini vurgulayarak, “Bu yasa yalnızca bir başlangıç, asgari bir temeldir” dedi.

SUTD Başkanı Laura Rivero da farklı ülkelerden ve Uruguay’ın çeşitli bölgelerinden gelen ev işçilerinin bir araya gelmesinin önemini vurguladı. Rivero, mevcut yasal düzenlemenin geliştirilmesi gerektiğini belirterek sendikal mücadelenin sürdürülmesi çağrısında bulundu.

Buluşmada, geçmişte elde edilen kazanımların korunmasının yanı sıra ev işçilerinin değişen çalışma koşulları karşısında yeni hak ve güvencelere kavuşması gerektiği üzerinde duruldu.

Önümüzdeki 15 yılın gündemi, hakların hayata geçirilmesi

Montevideo’da gerçekleştirilen dört ayrı etkinliğin ortak mesajı, ev işçilerinin haklarının yalnızca uluslararası sözleşmelerde ve ulusal mevzuatta tanınmasının yeterli olmadığıydı.

Sosyal güvenliğe erişim, kayıt dışı istihdamın sona erdirilmesi, insana yakışır ücretler, çalışma sürelerinin düzenlenmesi, iş denetimleri, mesleki yeterliliklerin tanınması, şiddet ve tacizle mücadele ile sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık haklarının güçlendirilmesi, önümüzdeki dönemin temel mücadele başlıkları olarak öne çıktı.

Etkinliklerde ayrıca ev işçilerinin yalnızca hakları hakkında karar verilen bir grup olarak değil, bu kararların alınmasında doğrudan söz sahibi olan örgütlü işçiler olarak tanınması gerektiği vurgulandı.

ILOC189’un kabulünden 15 yıl sonra ev işçilerinin uluslararası hareketinin temel talebi değişmedi. Ev işçiliği iştir ve ev işçilerinin hakları eksiksiz biçimde uygulanmalıdır.

İmece Ev İşçileri Sendikası’nın da katıldığı Montevideo buluşmaları, bu talebin hayata geçirilmesinde sendikal örgütlenmenin, uluslararası dayanışmanın ve ev işçilerinin kendi mücadelelerine öncülük etmesinin önemini bir kez daha ortaya koydu.

Montevideo’da gerçekleştirilen etkinlikler, Türkiye’de ev işçilerinin karşı karşıya kaldığı sorunların dünyanın farklı bölgelerindeki ev işçilerinin deneyimleriyle birçok ortak nokta taşıdığını da ortaya koydu.

Türkiye’de ev işçilerinin önemli bir bölümü hâlâ güvencesiz çalışma koşulları, belirsiz iş tanımları, düzensiz ücret ödemeleri, uzun çalışma süreleri ve sosyal güvenliğe erişimde yaşanan sorunlarla karşı karşıya. Ev işçiliğinin çoğu zaman aile içinde gerçekleştirilen bir yardım veya kadınların doğal sorumluluğu olarak görülmesi, bu emeğin mesleki niteliğinin ve çalışma haklarının tanınmasının önündeki engellerden biri olmaya devam ediyor.

İmece Ev İşçileri Sendikası, ev işçilerinin işçi statüsünün açık biçimde tanınması, diğer işçilerle eşit haklardan yararlanması, sosyal güvenlik sisteminin farklı istihdam biçimlerini kapsaması ve iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerinin ev işçilerini de içermesi için çalışmalar yürütüyor.

Sendikamızın üzerinde çalıştığı mesleki standartlar da bu mücadelenin önemli bir parçasını oluşturuyor. Ev işçiliğinin temizlik, çocuk bakımı, yaşlı ve hasta bakımı gibi farklı çalışma alanlarının tanımlanması; iş tanımlarının, çalışma sürelerinin, dinlenme haklarının ve mesleki yeterliliklerin belirlenmesi, ev işçilerinin emeğinin görünür kılınması ve haklarının korunması açısından önem taşıyor.

Montevideo’daki görüşmelerde öne çıkan çok işverenli sosyal güvenlik sistemleri, mesleki eğitim, iş denetimi ve toplu pazarlık deneyimleri, Türkiye’de geliştirilebilecek düzenlemeler açısından da önemli tartışma alanları sundu.

İmece’nin uluslararası buluşmalara katılımı, Türkiye’deki ev işçilerinin taleplerinin dünya genelindeki hak mücadelesiyle ilişkilendirilmesi ve farklı ülkelerin sendikal deneyimlerinden yararlanılması bakımından önem taşıyor.

Last modified: 15 Kasım 2026

↑